Við bjóðum öllum að mæta á opna meistaravörn Luisa Malin Wassermann, nema í Umhverfisbreytingum á norðurslóðum (EnCHiL)i sem fer fram 28. september 2026 kl. 10:00.
Lokatitill ritgerðar:
Freðmýrar á hálendi Íslands: Breytingar af völdum ytri umhverfisþátta á síðari hluta nútíma
Leiðbeinendur:
Susanne Claudia Möckel (LBHÍ) & Egill Erlendsson (HÍ)
Prófdómari:
Karl Ljung (LU)
Ágrip
Íslenskar freðmýrar mótast af flóknu samspili náttúrulegra og mannlegra áhrifa yfir langan tíma. Þær mynda einstök landform og landgerðir undir áhrifum vinds og eldvirkni og geyma upplýsingar um umhverfisbreytingar á nútíma. Lítið er vitað um viðbrögð íslenskra freðmýra við samverkandi áhrifum loftslagsbreytileika, eldvirkni og mannlegra athafna. Í þessari rannsókn var kannað hvernig umhverfisáhrif hafa mótað myndun og hnignun íslenskra freðmýra. Til rannsóknar voru tvö íslensk freðmýrasvæði, Guðlaugstungur og Orravatnsrústir. Gerð var fornvistfræðileg rannsókn á sýnum frá þremur rannsóknarstöðum innan hvors svæðis: freðmýri, þiðnaðri freðmýri og mýri. Eldvirkni, loftslagsbreytingar og landhnignun í kjölfar landnáms höfðu merkjanleg áhrif á jarðveg innan rannsóknasvæðanna, en gjóskufall var sá þáttur sem olli mestu raski. Kolefnisuppsöfnun dróst saman í kjölfar gjóskufalls og á tímabilum kólnunar en jókst aftur á stöðugum tímabilum. Ferill kolefnisbindingar í sniði frá freðmýrum til mýra endurspeglar aukna kolefnisbindingargetu jarðvegs við hnignun freðmýra. Fjölþáttanálgun er nauðsynleg til að draga fram og skýra samverkandi áhrif eldvirkni, loftslags og landmótunar. Þróunarröð landforma sem hér var rannsökuð getur gefið vísbendingu um líklega framtíðarþróun jarðvegs í freðmýrum við hlýnandi loftslag. Þótt hlýnandi loftslag geti tímabundið aukið kolefnisbindingu í mýrum ógnar það freðmýrum til lengri tíma, þar sem viðkoma þeirra og stöðugleiki er háð viðvarandi sífrera. Með því að tengja jarðvegsfræðileg gögn og tímaraðir frá ólíkum rannsóknasvæðum og rannsóknarstöðum hefur þessi rannsókn aukið skilning á því hvernig freðmýrar á Íslandi bregðast við umhverfisálagi og raski.
Lykilorð: Sífreri, gjóska, áfok, landnám, kolefnisuppsöfnun